Michaił Botwinnik - mistrz świata i pionier komputerów szachowych
Michaił Botwinnik, szósty mistrz świata w szachach, był doktorem nauk technicznych - zajmował się komputerami, tworząc pierwsze modele grające w szachy. Jedną z wizji Botwinnika było opracowanie silnego programu szachowego.
Michaił Botwinnik (ros. Михаил Моисеевич Ботвинник) urodził się w 1911 r., w kontrolowanym przez Imperium Rosyjskie Wielkim Księstwie Finlandii, w miejscowości Kuokkala (późniejsze Riepino). Jego rodzice byli rosyjskimi Żydami. Zaznajomił się z szachami dopiero w wieku dwunastu lat, ale ponieważ dużo trenował i grał, szybko czynił postępy. Mając czternaście lat, odniósł ważny sukces, wygrywając w symultanie z ówczesnym mistrzem świata José Raúlem Capablanką.
Po zwycięstwie wspominał: "W beznadziejnej pozycji Capablanca rozrzucił figury (poddając partię) i ruszył dalej. Minę miał dość ponurą. Dlatego z niedowierzaniem traktuję opowieści świadków o tym, że mistrz świata pochwalił moją grę".
W 1926 r. Botwinnik zajął 2-3 miejsce w mistrzostwach Leningradu.
Tytuł mistrza Związku Radzieckiego zdobywał sześciokrotnie (w latach 1931, 1933, 1939, 1941, 1945 i 1952). Odnosił też wiele sukcesów w międzynarodowych turniejach, aż w końcu stał się głównym kandydatem do meczu o mistrzostwo świata z ówczesnym posiadaczem tytułu, Aleksandrem Alechinem. Do pojedynku jednak nie doszło - najpierw z powodu wybuchu II wojny światowej, a później ze względu na śmierć Alechina w 1946 r.
W 1948 r. Międzynarodowa Federacja Szachowa (FIDE) zorganizowała w Hadze i w Moskwie turniej pretendentów z udziałem pięciu najsilniejszych wówczas zawodników. Był to pierwszy w historii przypadek, gdy o tytule mistrza świata decydował cały turniej, a nie mecz. Zwycięzcą został Michaił Botwinnik - jako szósty w historii mistrz świata (tabela 1).
W swojej karierze szachowej Botwinnik przegrał później mecze o mistrzostwo w 1957 r. z Wasilijem Smysłowem i w 1960 r. z Michaiłem Talem, lecz w obu przypadkach wygrał pojedynki rewanżowe. Tytuł mistrza świata stracił ostatecznie w 1963 r. na rzecz Tigrana Petrosjana (tabela 2). Po zakończeniu tego spotkania nowy mistrz świata powiedział: "Wszyscy uważamy się za uczniów Botwinnika, a przyszłe pokolenia będą się uczyły na jego partiach".
Podczas olimpiady szachowej w Warnie w 1962 r. doszło do jedynego spotkania pomiędzy Botwinnikiem (miał wtedy 51 lat) i Bobbym Fischerem (19 lat) (2). Była to przedostatnia runda, na sali zabrakło miejsca dla kibiców, więc pojedynek prezentowano na wielkiej tablicy demonstracyjnej usytuowanej na zewnątrz budynku. Grający czarnymi młody Amerykanin uzyskał wyraźną przewagę, ale doświadczonemu reprezentantowi ZSRR udało się w końcówce niemal cudem obronić remis. Pomogła całonocna analiza odłożonej partii przez kolegów z drużyny ZSRR i fantastyczny pomysł kontr gry, na jaki wpadł arcymistrz Jefim Geller. Bobby Fischer był tak wytrącony z równowagi tą porażką, że w ostatniej rundzie przegrał niemal wygraną partię z liderem reprezentacji Jugosławii - arcymistrzem Gligoriciem, a w efekcie drużyna USA nie zdobyła na tej olimpiadzie żadnego medalu.
